حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

388

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

وى را خلع كرده كس ديگرى از عباسيان را در جاى او بنشانند . وقتى مؤيد الدين ابن علقمى خبر اين كودتا را شنيد ، خليفه را پنهانى مطلع ساخت و گفت بايد براى آنان چاره‌اى انديشيد » . بنابراين عامل كودتا دواتدار بوده ، و كسى كه با آن مقابله كرده و آن را نزد مستعصم افشا ساخته ، ابن علقمى بوده است . همچنان كه كودتاچيان بر خلاف پندار نويسنده ، در فكر واگذارى خلافت به علوىها نبوده‌اند ، بلكه مىخواستند آن را به يكى ديگر از عباسيان واگذارند ، زيرا كودتاچيان در اصل ضد علويان بوده‌اند . دربارهء اتحاد ابن علقمى با مغولها بايد بگوييم منشأ پيدايش اين تهمت ، دشمن ابن علقمى يعنى دواتدار بوده است . تاريخ‌نگار ، رشيد الدين فضل اللّه همدانى مىنويسد : « از آن‌جا كه دواتدار دشمن وزير بود ، پيروان وى كه از اراذل و اوباش شهر بودند در بين مردم شايع كردند كه وزير با هولاكو تبانى كرده است » . اين اصل ماجرا بود . اما آنچه را كه [ نويسنده ] بعد از اين ذكر مىكند ، ساختهء شايعه افكنان و دروغ‌پردازان است . از آن‌جا كه اوباش و اراذل شهر ، منشأ تهمت بودند ، اراذل و اوباش تاريخ ، آن را پذيرفته منتشر ساختند . دشمنى سرسخت ، مىخواهد از دشمن خويش بدگويى كند . لذا در ميان اوباش و اراذل شايعه‌پراكنى مىكند سپس هريك از آنها كه اين شايعه مطابق ميلش است آن را در قالب موردنظر خود مىريزد . بدين‌گونه گاهى ميان گفته‌هاى آنان نهايت تناقض وجود دارد . سپس بعضى از آنان كه در دروغگويى حريص‌اند ، مطالب جديدى را كه ديگران نگفته‌اند به آن اضافه مىكنند . لذا مىبينيم :